[E-Magazine] HĐND Thanh Hóa: Nâng tầm vai trò cơ quan dân cử trong giai đoạn mới

Trước thềm cuộc bầu cử Quốc hội và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031, Báo và Đài Phát thanh, truyền hình Thanh Hóa đã có cuộc trao đổi với đồng chí Lê Tiến Lam, Uỷ viên Ban Thường vụ tỉnh uỷ, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh Thanh Hóa.

Trước thềm cuộc bầu cử Quốc hội và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031, Báo và Đài Phát thanh, truyền hình Thanh Hóa đã có cuộc trao đổi với đồng chí Lê Tiến Lam, Uỷ viên Ban Thường vụ tỉnh uỷ, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh Thanh Hóa.

Phóng viên: Thưa đồng chí, trong bối cảnh nhiều biến động từ đầu nhiệm kỳ đến nay, HĐND tỉnh Thanh Hóa đã để lại những dấu ấn nổi bật nào trong thực hiện chức năng quyết định và giám sát?

Đồng chí Lê Tiến Lam: Nhiệm kỳ 2021–2026 là giai đoạn có nhiều biến động chưa từng có, từ tác động kéo dài của đại dịch, thiên tai, những biến động kinh tế toàn cầu, cho đến yêu cầu tái cơ cấu tổ chức bộ máy theo chủ trương của Trung ương. Trong bối cảnh đó, HĐND tỉnh đã thể hiện rõ vai trò là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương – không chỉ ban hành nghị quyết, mà còn mở hướng cho phát triển và giữ vững kỷ cương quản lý.

Dấu ấn rõ nhất là sự chuyển biến về chất trong hoạt động kỳ họp: thảo luận thực chất hơn, tranh luận nhiều chiều hơn, chất vấn thẳng thắn hơn. Đại biểu không còn dừng ở phản ánh ý kiến cử tri, mà chủ động phân tích chính sách, đặt vấn đề và đề xuất giải pháp. Ở lĩnh vực giám sát, chúng tôi chuyển từ cách làm “kiểm tra – nhắc nhở” sang “giám sát – truy trách nhiệm – theo dõi đến cùng”. Chính sự thay đổi tư duy này đã nâng cao vị thế của HĐND trong hệ thống chính trị địa phương.

Phóng viên: Trong nhiệm kỳ qua , HĐND tỉnh đã tổ chức 39 kỳ họp và ban hành 833 nghị quyết. Đồng chí đánh giá như thế nào về chất lượng và tác động thực tiễn của các nghị quyết này đối với sự phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh?

Đồng chí Lê Tiến Lam: 833 nghị quyết là con số lớn, nhưng điều quan trọng hơn là giá trị thực tiễn.

Trong nhiệm kỳ này, các nghị quyết của HĐND tỉnh tập trung vào ba trục chính: Tạo dư địa tăng trưởng mới như: hạ tầng, thu hút đầu tư, công nghiệp chế biến – chế tạo; Nâng cao chất lượng an sinh xã hội; Cải thiện môi trường hành chính, minh bạch hóa quản lý.

Thực tế cho thấy nhiều cơ chế, chính sách đã phát huy hiệu quả rõ nét, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế của tỉnh và cải thiện đời sống người dân. Tuy nhiên, chúng tôi cũng thẳng thắn nhìn nhận vẫn có nghị quyết cần điều chỉnh, bổ sung để sát thực tế hơn. Đây là điều bình thường trong quản trị hiện đại – chính sách phải được đánh giá và cập nhật liên tục.

Phóng viên: Trong số 753 nghị quyết liên quan trực tiếp đến phát triển kinh tế – xã hội, đâu là những nhóm chính sách mang tính đột phá, tạo chuyển biến rõ nét nhất?

Đồng chí Lê Tiến Lam: Trong 753 nghị quyết phát triển kinh tế – xã hội, một số nhóm chính sách thực sự tạo chuyển biến là: Chính sách hỗ trợ phát triển hạ tầng trọng điểm, tạo nền tảng thu hút đầu tư; Cơ chế khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp quy mô lớn, công nghệ cao; Chính sách giảm nghèo bền vững và đào tạo nghề gắn với nhu cầu thị trường lao động. Điểm chung của các chính sách này là hướng đến tăng trưởng bền vững, không đánh đổi môi trường và an sinh xã hội để lấy tăng trưởng ngắn hạn.

Phóng viên: HĐND tỉnh đã tổ chức 07 phiên chất vấn và nhiều cuộc tái giám sát. Đồng chí có thể chia sẻ những kết quả cụ thể cho thấy hoạt động chất vấn đã thực sự “đi đến cùng vấn đề”?

Đồng chí Lê Tiến Lam: Chất vấn không chỉ là đặt câu hỏi, mà là tạo áp lực thay đổi. Trong nhiệm kỳ, 7 phiên chất vấn đều ban hành nghị quyết kèm theo, xác định rõ trách nhiệm, thời hạn và kết quả cần đạt. Điểm khác biệt là sau chất vấn, Thường trực HĐND không “khép lại hồ sơ”, mà tổ chức tái giám sát, yêu cầu báo cáo tiến độ, thậm chí chất vấn lại nếu kết quả chưa đạt yêu cầu. Chính cơ chế này đã buộc các cơ quan liên quan phải hành động quyết liệt hơn.

Phóng viên: Từ đầu nhiệm kỳ, HĐND tỉnh đã thành lập 42 đoàn giám sát với 33 chuyên đề. Điều gì tạo nên sự khác biệt về phương thức giám sát của nhiệm kỳ này?

Đồng chí Lê Tiến Lam: Khác biệt lớn nhất là giám sát có trọng tâm, trọng điểm và dựa trên dữ liệu. Không dàn trải, không hình thức. Trước mỗi chuyên đề, chúng tôi khảo sát kỹ, thu thập thông tin đa chiều, tham vấn chuyên gia nếu cần. Quan trọng hơn, kết luận giám sát không chung chung mà chỉ rõ trách nhiệm cụ thể của từng cơ quan, từng cấp. Đây là bước chuyển từ “khuyến nghị” sang “yêu cầu thực thi”. Đặc biệt, điểm mới của nhiệm kỳ này là chú trọng theo dõi, đôn đốc sau giám sát và thực hiện tái giám sát, thể hiện thông qua 02 chuyên đề của Thường trực HĐND tỉnh về việc thực hiện các nghị quyết chất vấn và các kết luận sau giám sát từ đầu nhiệm kỳ đến nay.

Phóng viên: Hoạt động giải trình giữa hai kỳ họp được xem là điểm mới. Đồng chí đánh giá vai trò của các phiên giải trình trong việc xử lý những vấn đề nổi cộm như đất đai, bảo hiểm xã hội, hành nghề y dược tư nhân...?

Đồng chí Lê Tiến Lam: Giải trình giữa hai kỳ họp là công cụ linh hoạt, kịp thời xử lý vấn đề nóng mà không phải chờ đến kỳ họp chính thức. Thông qua giải trình, nhiều vấn đề về đất đai, bảo hiểm xã hội, hành nghề y dược tư nhân đã được làm rõ trách nhiệm và chấn chỉnh sớm. Điều này góp phần giảm bức xúc xã hội và nâng cao hiệu quả quản lý.

Phóng viên: Từ ngày 01/7/2025, cùng với cả nước Thanh Hóa chính thức vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Đồng chí đánh giá bước chuyển này có ý nghĩa như thế nào đối với tổ chức và hoạt động của HĐND các cấp?

Đồng chí Lê Tiến Lam: Việc vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương không đơn thuần là sắp xếp lại tổ chức, mà là tái cấu trúc phương thức quản trị địa phương. Quyền hạn được phân định rõ hơn, trách nhiệm cụ thể hơn, yêu cầu đối với đại biểu cao hơn. Đây là cơ hội để nâng cao hiệu lực, nhưng cũng là thách thức lớn về năng lực và tổ chức.

Phóng viên: HĐND tỉnh đã thực hiện vai trò hướng dẫn, điều hòa, phân công và hỗ trợ HĐND cấp xã như thế nào để đảm bảo hoạt động không bị gián đoạn?

Đồng chí Lê Tiến Lam: Từ ngày 01/7/2025, Thanh Hóa cùng cả nước triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Đây là bước chuyển lớn, tác động trực tiếp đến tổ chức và hoạt động của chính quyền cơ sở. HĐND tỉnh đã chủ động chuẩn bị từ sớm, tổ chức vận hành thử nghiệm, diễn tập kỳ họp thứ Nhất tại các xã, phường để bảo đảm khi chính thức triển khai không bị lúng túng. Đồng thời, ban hành 495 nghị quyết chỉ định nhân sự nhằm ổn định tổ chức bộ máy, bảo đảm hoạt động thông suốt, liên tục, không để khoảng trống trong quản lý nhà nước ở cơ sở.

Bên cạnh đó, HĐND tỉnh rà soát, điều chỉnh quy chế làm việc, phân định rõ thẩm quyền giữa các cấp; ban hành hướng dẫn cụ thể để triển khai thống nhất; phân công các Ban theo dõi địa bàn, kịp thời tháo gỡ khó khăn phát sinh. Cơ chế trao đổi thông tin giữa tỉnh và cơ sở được duy trì thường xuyên, bảo đảm sự kết nối chặt chẽ, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương theo mô hình mới.

Phóng viên: Từ những kết quả và bài học rút ra trong nhiệm kỳ qua , HĐND tỉnh Thanh Hóa xác định những trọng tâm đột phá nào cho giai đoạn 2026 - 2031?

Đồng chí Lê Tiến Lam: Nhiệm kỳ 2021–2026 để lại cho chúng tôi không chỉ là những con số hay kết quả cụ thể, mà quan trọng hơn là bài học về đổi mới tư duy hoạt động của cơ quan dân cử trong điều kiện quản trị hiện đại. Đó là bài học về việc phải chuyển từ tư duy “thực hiện chức năng” sang tư duy “tạo giá trị công”; từ giám sát mang tính thủ tục sang giám sát gắn với trách nhiệm giải trình và kết quả cuối cùng.

Trên cơ sở đó, bước vào nhiệm kỳ 2026–2031, HĐND tỉnh xác định ba trụ cột đột phá mang tính chiến lược: Thứ nhất là nâng tầm hoạt động giám sát theo hướng chuyên sâu, dựa trên bằng chứng và đo lường được hiệu quả. Thứ hai là chuyên nghiệp hóa đội ngũ đại biểu HĐND. Thứ ba là đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động của HĐND.

Tựu trung lại, mục tiêu của nhiệm kỳ tới là xây dựng HĐND tỉnh thực sự là thiết chế quyền lực năng động, chuyên nghiệp và có khả năng dẫn dắt cải cách ở địa phương, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của tỉnh trong giai đoạn mới.

Phóng viên: Để mô hình chính quyền địa phương hai cấp vận hành thực sự hiệu lực, hiệu quả và bền vững, theo đồng chí cần tập trung vào những giải pháp căn cơ nào?

Đồng chí Lê Tiến Lam: Mô hình chính quyền địa phương hai cấp đặt ra yêu cầu rất cao về phân cấp, phối hợp và kiểm soát quyền lực. Theo chúng tôi, để mô hình này vận hành hiệu lực và bền vững, cần tập trung vào bốn nhóm giải pháp nền tảng: Một là, tiếp tục hoàn thiện thể chế và quy định phân cấp rõ ràng, minh bạch. Hai là thiết lập cơ chế kiểm soát quyền lực hiệu quả. Ba là, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, công chức và đại biểu. Bốn là, xây dựng hệ thống đánh giá hiệu quả hoạt động dựa trên tiêu chí cụ thể, định lượng.

Phóng viên: Thời gian tiến hành cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân tỉnh đang đến rất gần. Mục tiêu cuối cùng của cuộc bầu cử là lựa chọn những người xứng đáng nhất, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân. Ông có thể chia sẻ rõ hơn về những khâu quan trọng để cuộc bầu cử bảo đảm dân chủ, công bằng, khách quan, minh bạch ?

Đồng chí Lê Tiến Lam: Tỉnh xác định toàn bộ quy trình từ hiệp thương, giới thiệu ứng cử đến vận động bầu cử và bỏ phiếu đều phải được thực hiện dân chủ, công khai, minh bạch, đúng luật và đặt dưới sự giám sát chặt chẽ của Nhân dân. Công tác hiệp thương được triển khai chặt chẽ qua ba vòng theo đúng quy định, bảo đảm hài hòa giữa tiêu chuẩn và cơ cấu. Việc lấy ý kiến nhận xét, tín nhiệm của cử tri nơi cư trú được tổ chức nghiêm túc, công khai, thể hiện rõ quyền làm chủ của Nhân dân. Ủy ban bầu cử tỉnh đã công bố danh sách chính thức 29 người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI; 143 người ứng cử đại biểu HĐND tỉnh khóa XIX; và 5.807 người ứng cử đại biểu HĐND cấp xã nhiệm kỳ 2026–2031. Thông tin, tiểu sử, chương trình hành động của các ứng cử viên đều được niêm yết công khai; các hội nghị tiếp xúc cử tri bảo đảm bình đẳng, đúng quy định, không để xảy ra vận động trái luật.

Tôi tin rằng, với sự chuẩn bị nghiêm túc, trách nhiệm và minh bạch trong từng khâu, cuộc bầu cử sẽ thực sự là ngày hội của toàn dân, củng cố niềm tin của cử tri và lựa chọn được những đại biểu xứng đáng, đáp ứng yêu cầu phát triển của tỉnh trong giai đoạn mới.

Phóng viên: Có thể khẳng định, nhiệm kỳ 2021–2026 ghi dấu nhiều đổi mới quan trọng trong tổ chức và hoạt động của HĐND tỉnh Thanh Hóa. Từ việc nâng cao chất lượng kỳ họp, đẩy mạnh giám sát chuyên đề, tăng cường giải trình giữa hai kỳ họp, đến chủ động hướng dẫn, kiện toàn tổ chức HĐND cấp xã sau sáp nhập, tất cả đã thể hiện tinh thần “đổi mới, sâu sát, khoa học, hiệu quả” như phương châm hành động mà HĐND tỉnh đề ra.

Những kinh nghiệm thực tiễn của nhiệm kỳ này sẽ là nền tảng quan trọng để HĐND tỉnh bước vào nhiệm kỳ 2026 - 2031 với khí thế mới, kỳ vọng mới và quyết tâm cao hơn, đáp ứng niềm tin của cử tri và Nhân dân trong tỉnh.

Một lần nữa xin trân trọng cảm ơn đồng chí Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh đã cung cấp những thông tin bổ ích!

Nội dung và Ảnh: Minh Tuyết

Đồ họa: Văn Hùng

Xuất bản: 6:07:03:2026:17:53