[E-Magazine] Dân vận khéo - “nhịp cầu” gắn kết lòng dân (Bài 2): Qua gian khó mới tỏ lòng dân

Sau sáp nhập các đơn vị hành chính và thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, địa bàn các xã rộng hơn, khối lượng việc nhiều hơn, lớp cán bộ mới tăng cường còn không ít bỡ ngỡ khi xuống cơ sở và bắt nhịp công việc. Nhưng trải qua những thử thách khắc nghiệt, từ bão lũ vùng cao đến việc va vấp, giải quyết những “vướng mắc” ở miền xuôi, họ đã trưởng thành hơn. Niềm tin giữa chính quyền và Nhân dân đã được bồi đắp bằng những việc làm cụ thể. Khi dân tin, việc khó mấy cũng thành. Và, bộ máy mới vì thế vận hành gần dân, sát việc, hiệu quả hơn.

Sân nhà chị Lữ Thị Mai, ở thôn Lửa, xã Yên Nhân những ngày đầu xuân rộn ràng như ngày hội. Anh em họ hàng đến chúc mừng căn nhà mới anh chị vừa dựng lại sau lũ. Niềm vui tròn đầy hơn khi tết này, gia đình chị có thêm nguồn thu từ bán lá dong, thứ cây từng bị vùi dập trong bão lũ. Chị Mai hồ hởi: “Những bó lá dong xanh mướt được thương lái dưới xuôi lên tận nơi thu mua, trả tiền tại chỗ. Tết này, gia đình có nhà mới, lại bán được lứa lá dong còn sót lại sau bão, cũng gỡ lại phần nào”. Trong câu chuyện của vợ chồng chị, bão lũ không còn là nỗi ám ảnh duy nhất, mà thành cái mốc để gia đình quyết tâm làm lại từ đầu. Từ khoảnh đất vườn vừa hồi sinh, anh chị dự định trồng kín lứa lá dong mới, bán quanh năm. Niềm vui nhỏ của gia đình chị Mai, một hộ dân vùng lũ từng trắng tay sau khi nhà cửa bị cuốn trôi như một minh chứng rõ cho sự hồi sinh sau bão.

Rời căn nhà mới của vợ chồng chị Mai, trên con đường đất vào bản Chiềng vừa được san gạt lại, chúng tôi gặp ông Quách Thế Thuận, Chủ tịch UBND xã Yên Nhân đang cùng cán bộ thôn đi kiểm tra tiến độ dựng nhà, khôi phục sản xuất đầu năm. Nhà nào mới khởi công, ông ghé hỏi đã đủ kinh phí chưa; hộ nào còn ở tạm, chờ di dời tái định cư, ông động viên bà con yên tâm, chính quyền đang nỗ lực đẩy nhanh tiến độ dự án. Ông Thuận nói: “Sau bão, điều quan trọng nhất là nắm tình hình đời sống người dân đã ổn chưa, còn thiếu, còn lo gì?”.

Theo ông, sự gần gũi ấy không tự nhiên mà có. Từ ngày chính quyền địa phương 2 cấp mới vận hành, nhiều cán bộ miền xuôi lên xã Yên Nhân công tác, chưa kịp quen phòng làm việc, quen đường bản, thì bão số 3, số 5 liên tiếp ập đến. Gần trăm hộ dân trong xã nhà cửa bị sập, hư hỏng, cuốn trôi; giao thông, thủy lợi tê liệt; có thời điểm xã bị cô lập hoàn toàn, mất điện, mất sóng. Ông nhớ lại những ngày mưa lũ dồn dập: “Chưa bao giờ tôi đối mặt tình huống sống chết cận kề như vậy. Chúng tôi phải phát quang mở lối, men chân núi tránh điểm sạt lở, băng rừng ra ngoài vùng cô lập, có sóng. Ra được nơi có sóng, tôi nhắn tin ngắn gọn, báo danh sách cán bộ xã đều an toàn để các gia đình yên tâm, đồng thời cấp báo về tỉnh kịp thời ứng cứu”.

Nhưng trước khi lực lượng cứu trợ vào tới, những ngày bị cô lập là quãng thời gian không thể quên với nhiều người dân Yên Nhân. Lương thực cạn, nước sạch thiếu. Đúng lúc ấy, những cán bộ xã, phần lớn là lớp tăng cường từ miền xuôi cùng lực lượng chức năng, công an, dân quân... đã gùi từng thùng mì tôm, từng can nước sạch, men theo lối rừng xuống từng bản, đến từng hộ. Ông Vi Văn Tuấn, ở thôn Lửa, có nhà bị cuốn trôi, kể: “Ba ngày mưa liên tục, nhà tôi hết gạo, tưởng phải nhịn đói. Sáng hôm sau thấy cán bộ xã ướt sũng, cùng công an gùi mì tôm với nước uống vào. Họ phát hàng cứu trợ cho từng nhà, rồi dặn: “Cố cầm cự”. Lúc đó mới thấy cán bộ không phải ở trên xã, mà ở ngay cạnh dân”.

Những gói mì tôm, can nước sạch hôm ấy không chỉ giúp bà con đi qua cơn đói khát. Sau bão, câu chuyện “cán bộ gùi mì xuống cho dân” được nhắc đi nhắc lại như một ký ức chung của vùng lũ, một chi tiết nhỏ nhưng đủ ghi dấu ấn về lòng tin trong lúc gian nan nhất. Ngày 2/9/2025, khi cả nước rợp cờ mừng Quốc khánh, nhiều hộ ở tâm lũ xã Yên Nhân vẫn ở khu di dời. Sáng hôm ấy, cán bộ xã mang xuống các hộ khoản hỗ trợ 100 nghìn đồng tiền quà Quốc khánh của Đảng, Nhà nước. Số tiền không lớn, nhưng giữa mất mát thiếu thốn, nó mang ý nghĩa khác. Có người nhận tiền không tiêu, gấp lại cẩn thận, nói để làm kỷ niệm.

Còn với anh Nguyễn Ngọc Dũng, cán bộ trẻ tăng cường từ miền xuôi lên thì những ngày lũ dữ ở Yên Nhân gần như với anh không có khái niệm giờ giấc. Ở vùng giáp biên địa chất yếu, việc vận động di dời người dân khỏi các điểm sạt lở ở thôn Lửa, Khong, Chiềng... vô cùng khó khăn. Người dân quen sống nơi sườn núi cha ông để lại, chưa tin lớp cán bộ mới: “Chúng tôi ở đây bao đời nay, có sạt lở gì đâu, các anh mới lên thì biết gì!”. Không chùn bước, anh Dũng cùng cán bộ bản địa đi gõ cửa từng nhà, tay danh sách, tay loa, kiên trì thuyết phục. Có lúc phải nhờ dân quân, công an, biên phòng góp mặt, các hộ mới chịu di dời. Sau bão, khi nhiều căn nhà bị cuốn trôi nhưng mạng người được giữ lại, chính những hộ từng do dự ấy đã lên xã bắt tay cảm ơn cán bộ: “Nếu hôm đó không đi theo cán bộ, giờ chắc chết rồi!”.

Bão qua, thử thách vẫn còn. Việc tái thiết bắt đầu từ những điều nhỏ nhất: dựng lại mái nhà, sửa đường, khơi mương, khôi phục ruộng nương. Lớp cán bộ tăng cường lại tiếp tục đi từng bản, cùng dân dựng lại nhà, phát dọn ruộng bị vùi lấp, gieo lại lúa nương, trồng lại ngô sắn. Đầu xuân này, anh Dũng nở nụ cười tươi khi nói về những số liệu mới: "Toàn xã có 95 hộ thiệt hại nhà ở, trong đó 21 nhà sập, cuốn trôi... Đến nay, nhiều hộ xây mới đã vào ở đón Tết, phần lớn nhà hư hỏng đã sửa xong. Hai khu tái định cư ở thôn Na Nghịu, diện tích gần 6ha, đã được tỉnh phê duyệt, khởi công, phấn đấu hoàn thành trước mùa mưa bão tới".

Niềm tin ấy tiếp tục được khẳng định qua những việc tưởng chừng khó như tuyên truyền về Đại hội XIV của Đảng; tuyên truyền bầu cử Đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp... Trước đây, chuyện nghị quyết, đại hội thường khô khan, nhiều người còn không mấy bận tâm. Nhưng sau bão, khi cán bộ đã cùng dân trải qua hoạn nạn, lời nói của cán bộ được lắng nghe hơn. Trong các buổi họp thôn, người dân đến đông đủ. Có người nói giản dị: “Cán bộ lo cho dân lúc khổ, giờ nói gì dân cũng nghe”.

Niềm tin của người dân không đến từ những lời nói lớn lao, mà từ những việc cụ thể đã trải qua cùng nhau. Ở vùng cao là những mùa lũ cán bộ bám bản, cùng dân gùi gạo, dựng lại nhà; còn ở miền xuôi, niềm tin lớn dần qua những lần cán bộ xuống tận ngõ, ngồi lại nghe chuyện đất đai, ruộng đồng, vườn tược, sinh kế. Trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa hôm nay, điều đó được hiện lên rõ trong công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) các dự án trọng điểm, nơi mà mỗi hộ dân di dời là một câu chuyện đời sống, và mỗi mét vuông đất bàn giao là một thước đo độ tin cậy giữa người dân với chính quyền.

Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam đoạn qua tỉnh Thanh Hóa dài hơn 95km, với gần 573ha đất thu hồi, hơn 2.100 hộ phải bố trí tái định cư. Phía sau những con số là từng mái nhà phải tháo dỡ, từng vườn cây gắn bó mấy chục năm phải nhường chỗ... Vì vậy, cùng với tiến độ thi công, các địa phương xác định điều quan trọng không kém là tiến độ đồng thuận mà “chìa khóa” nằm ở dân vận. Tại xã Hà Trung, dự án đi qua khoảng 6km, thu hồi gần 57ha đất, ảnh hưởng tới 600 hộ dân. Khối lượng kiểm kê, bồi thường, bố trí tái định cư rất lớn. Ngay sau khi ổn định chính quyền địa phương 2 cấp, xã đã thành lập ban chỉ đạo GPMB, hội đồng bồi thường hỗ trợ tái định cư, đồng thời phân công cán bộ bám từng thôn, từng nhóm hộ để nắm bắt tâm tư, nguyện vọng để tuyên truyền.

Việc tuyên truyền không dừng ở hội nghị chung chung mà đi đến từng nhà, từng cuộc trao đổi nhỏ. Chủ tịch UBND xã Hà Trung, Trịnh Hồng Sơn, chia sẻ: "Để công tác GPMB thuận lợi, vai trò của công tác dân vận là then chốt. Người dân cần hiểu rõ ý nghĩa dự án, biết khu tái định cư ở đâu, điều kiện thế nào, quyền lợi ra sao thì mới yên tâm. Vì vậy, cùng với thông tin quy hoạch, xã công khai tiến độ xây dựng 5 khu tái định cư tại các thôn: Đường Cát, Kim Phú Na, Xuân Sơn 1, Xuân Sơn 2 và khu dân cư mới phía Đông xã, phấn đấu hoàn thành trong tháng 9/2026 để người dân thấy rõ lợi ích nơi ở mới đang hình thành từng ngày. Với việc quán triệt tinh thần chung từ xã, vì vậy những buổi họp thôn vì thế không nặng đọc văn bản. Bản đồ quy hoạch được trải giữa nhà văn hóa, cán bộ giải thích từng tuyến đường nội bộ, vị trí lô đất, hạ tầng điện nước. Có người hỏi chuyện sinh kế, cán bộ ghi nhận; có hộ lo diện tích đất ở, xã hẹn đối thoại riêng. Sự công khai, minh bạch ấy dần gỡ những băn khoăn ban đầu, những “điểm nghẽn” tồn tại, từ đó chủ trương đi vào lòng dân tự nhiên hơn".

Tương tự, ở thôn Hồng Sơn, xã Thăng Bình, 18 hộ phải di dời để nhường đất cho khu tái định cư phục vụ tuyến đường sắt cũng nhận được sự đồng thuận 100%. Ngày đầu nghe chủ trương, nhiều hộ dân vẫn trăn trở. Bà Lê Thị Hoa ngồi trước hiên nhà nhìn khoảng sân rộng, thở dài: “Ở đây quen rồi, còn chăn nuôi, trồng trọt được. Sang nơi mới nhỏ hơn, tôi lo lắm!”. Hộ ông Nguyễn Văn Tiến thì băn khoăn chuyện tách hộ cho con: “Đất ở mới có phù hợp không, có thuận lợi dựng nhà, làm ăn lại từ đầu...?”. Nếu chỉ dừng ở thông báo, những nỗi lo ấy dễ thành khoảng cách. Nhưng rồi cán bộ xã, thôn đến từng nhà, mang theo bản đồ quy hoạch, phương án bồi thường, giải thích chậm rãi từng điều. Có hôm trời tối, buổi trao đổi vẫn kéo dài dưới ánh đèn nhà văn hóa thôn. Trưởng thôn Nguyễn Thanh Tuân, kể: "Dân hỏi gì cũng ghi nhận hết; cái gì trả lời được thì nói ngay, chưa rõ thì hẹn lại miễn là dân thấy cán bộ không né tránh. Sự kiên trì ấy dần tháo gỡ khúc mắc. Từ chỗ băn khoăn, các hộ bắt đầu chủ động hỏi thêm thủ tục, tính chuyện dựng nhà mới. Đến nay, 18/18 hộ đã đồng thuận di dời, sẵn sàng bàn giao mặt bằng đúng tiến độ".

“Sự đồng thuận ấy không đến từ mệnh lệnh hành chính, mà từ cảm nhận của người dân được lắng nghe, được tôn trọng” - Phó Chủ tịch UBND xã Thăng Bình Lưu Công Tự chia sẻ - "Làm GPMB cũng giống làm dân vận. Không thể ngồi chờ dân đến, mà phải xuống tận nhà, nắm từng hoàn cảnh. Có hộ lo sinh kế, có hộ lo học hành của con, có hộ vướng giấy tờ... mỗi trường hợp phải tháo gỡ khác nhau. Vì vậy, cán bộ được phân công phụ trách địa bàn cụ thể, vừa hướng dẫn thủ tục, vừa theo dõi tâm tư; hồ sơ bồi thường, tái định cư giải quyết nhanh, công khai từng bước để dân yên tâm. Khi dân vận đi trước một bước, những việc khó như GPMB lại trở nên dễ dàng. Hiệu lực, hiệu quả của bộ máy vì thế không chỉ nằm ở văn bản hay con số, mà thước đo ở niềm tin của người dân khi yên tâm rời nơi cũ để bắt đầu cuộc sống mới".

Bài và ảnh: Đình Giang

Đồ họa: Mai Huyền

Xuất bản: 5:13:03:2026:07:15