A- A+
Giao dịch tại phòng một cửa, cơ quan Bảo hiểm Xã hội tỉnh, giúp giảm bớt thủ tục hành chính rườm rà cho người dân và các đơn vị. Ảnh: Lê Hà

(THO) - Trốn, nợ đọng bảo hiểm xã hội của người lao động tại các công ty, doanh nghiệp (gọi chung là doanh nghiệp) đã trở thành bệnh “mãn tính” từ nhiều năm. Tại Thanh Hoá, mặc dù ngành bảo hiểm xã hội tỉnh đã thực hiện nhiều giải pháp, nhưng thực trạng trốn, nợ đọng bảo hiểm xã hội vẫn tiếp diễn nhiều ở các doanh nghiệp với tổng số tiền hơn 76 tỷ đồng.
Trong khi người lao động đang phải chịu nhiều thiệt thòi thì các ngành chức năng, cơ quan quản lý Nhà nước chưa vào cuộc đồng bộ, quyết liệt...

Tính đến hết quý I-2012, Thanh Hóa có hơn 7.000 doanh nghiệp (DN) đăng ký hoạt động, nhưng theo thống kê của cơ quan bảo hiểm xã hội (BHXH) tỉnh chỉ có 1.947 DN tham gia đóng BHXH cho người lao động (chiếm 26%). Trong số 1.947 DN tham gia đóng BHXH có 655 đơn vị đóng không đúng, không đủ và nợ đọng tiền BHXH của người lao động trong thời gian dài với tổng số tiền hơn 76 tỷ đồng. Trong đó có 515 DN ngoài quốc doanh nợ đóng BHXH với hơn 60 tỷ đồng, còn lại là DN Nhà nước và DN có vốn đầu tư nước ngoài. Việc các DN trốn, nợ đọng BHXH của người lao động đã ảnh hưởng trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp chính đáng của người lao động. Đã có khá nhiều lao động bị mất quyền được hưởng (hoặc chậm được hưởng) các chế độ thai sản, ốm đau, tai nạn lao động... do chủ sử dụng lao động không đóng BHXH cho họ.

Tìm hiểu về công tác thu BHXH ở khối các DN, chúng tôi được biết: Hầu hết các DN đều có đông công nhân, lao động làm việc nên số tiền đóng BHXH được trích từ 7% mức lương đóng BHXH của người lao động, do đó có DN chiếm dụng số tiền đóng BHXH cho người lao động lên tới hàng chục, hàng trăm triệu đồng/tháng để đầu tư sản xuất, kinh doanh, sinh lợi nhuận – trong bối cảnh nguồn vốn vay bị hạn chế. Nếu bị ngành BHXH nhắc nhở thì DN khất lần, trì hoãn, thậm chí đối phó bằng nhiều hình thức khác nhau. Có một số DN, khi người lao động đòi quyền lợi được hưởng chế độ tham gia đóng BHXH thì DN vội vàng nộp “tạm” một phần BHXH đang nợ đọng để ngành bảo hiểm làm thủ tục thanh toán, chi trả cho người lao động. Sau khi vấn đề “nước sôi lửa bỏng” được giải quyết, DN lại tiếp tục chây ì, trốn, nợ đóng BHXH.

Vì sao thực trạng này tiếp diễn nhiều năm nhưng chưa có biện pháp khắc phục triệt để? Đồng chí Phạm Hoàng Tiến, Phó Giám đốc BHXH tỉnh, cho biết: Vấn đề các DN nợ đọng, thậm chí là trốn đóng BHXH cho người lao động nhiều năm liền là do ngành BHXH chỉ được giao thu tiền BHXH và phối hợp với các ngành chức năng kiểm tra, đôn đốc, nhắc nhở, chứ không có quyền xử phạt DN. Theo quy định của pháp luật, mức phạt DN quá nhẹ, lãi nợ đọng tiền BHXH được tính tại thời điểm này là 14,2%/năm (thấp hơn lãi suất vay ngân hàng). Mức phạt thấp như vậy không đủ sức “răn đe” các DN, trong khi đó, các ngành chức năng chưa có sự phối hợp đồng bộ nên nợ đọng BHXH ngày càng trở thành căn bệnh “trầm kha” khó chữa.

Tính đến đầu tháng 4-2012, BHXH tỉnh đã chỉ đạo cơ quan BHXH các huyện, thị xã, thành phố rà soát các đơn vị nợ đọng tiền BHXH kéo dài với số tiền lớn hoàn chỉnh hồ sơ khởi kiện ra tòa đối với 6 đơn vị (tại thời điểm khởi kiện cuối năm 2011) là: Công ty CP Licogi 15, nợ 3,76 tỷ đồng; Công ty CP Bỉm Sơn Viglacera, nợ 3,2 tỷ đồng; Công ty CP Xây dựng K2, nợ 1,7 tỷ đồng; Công ty CP Xây dựng 1, nợ 400 triệu đồng; Công ty CP Xây dựng thủy lợi giao thông Lam Kinh, nợ 300 triệu đồng; Công ty Đầu tư và Xây dựng công trình giao thông 838, nợ 1,3 tỷ đồng. Hiện, đã có 4 đơn vị buộc phải nộp số tiền nợ đọng BHXH cho cơ quan BHXH tỉnh theo quy định; 2 đơn vị là Công ty CP Xây dựng thủy lợi giao thông Lam Kinh, Công ty Đầu tư và Xây dựng công trình giao thông 838 đang được tòa án địa phương thụ lý đơn giải quyết.

Theo đánh giá của cơ quan BHXH tỉnh, sau khởi kiện, một số DN đã cam kết đóng tiền nợ BHXH của người lao động cho cơ quan BHXH, nhưng chuyển biến này chưa thực sự tích cực. Vì DN trả nợ cũ nhưng lại nợ mới. Phải chăng đây là hệ quả của sự phối hợp chưa chặt chẽ và quyết liệt của các ngành? Hay vì pháp luật Việt Nam quy định chưa chặt chẽ? Trao đổi với chúng tôi về vấn đề này, đồng chí Ngô Tôn Tẫn, Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch Thường trực Liên đoàn Lao động tỉnh, cho biết: Để xảy ra tình trạng trên, một phần là do người lao động ở các DN thiếu hiểu biết về pháp luật, cụ thể là Luật Lao động, Luật Công đoàn, nên chưa ý thức được trách nhiệm, quyền lợi khi tham gia đóng BHXH; chủ sử dụng lao động chưa tạo điều kiện để công đoàn tiếp cận với công nhân, lao động; công tác tuyên truyền chưa thực sự đi sâu vào tầng lớp lao động chân tay... do đó, người lao động ít quan tâm đến việc DN thực hiện trách nhiệm đối với mình như thế nào? Phần lớn người lao động chỉ quan tâm đến quyền lợi trước mắt là tiền lương, ăn ca, xăng xe... Những vấn đề liên quan đến quyền lợi lâu dài chưa được công nhân, lao động tại các DN ý thức rõ ràng. Chỉ khi bị mất quyền lợi không được hưởng chế độ đóng BHXH, người lao động mới lên tiếng.
 
Bên cạnh đó, hầu hết chủ DN chưa thực sự coi trọng người lao động là “tài sản” của DN mà chỉ quan tâm đến lợi nhuận kinh doanh. Thực trạng này khó giải quyết là do chế tài xử lý còn quá nhẹ, phần lớn mới chỉ dừng lại ở mức xử phạt hành chính. Nguyên nhân nữa là, luật pháp nước ta cũng chưa quy định vì nợ đóng BHXH mà DN bị đình chỉ hoạt động, mặc dù đã nhiều lần thành lập các đoàn thanh tra liên ngành (BHXH, Liên đoàn Lao động, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội...) kiểm tra việc thực hiện đóng BHXH cho người lao động tại các DN; đoàn đã đề xuất với tỉnh thực trạng và tham mưu một số giải pháp tháo gỡ khó khăn nhưng kết quả thực hiện chưa quyết liệt. Mới đây, Liên đoàn Lao động tỉnh đã tổ chức hội nghị đối thoại trực tiếp giữa người lao động với chủ sử dụng lao động, các cơ quan quản lý Nhà nước nhằm xây dựng mối quan hệ hài hòa, tiến bộ trong DN. Tại hội nghị này, nhiều ý kiến của người lao động tại các DN lớn trên địa bàn tỉnh đã kiến nghị với chủ sử dụng lao động, cơ quan quản lý Nhà nước tích cực vào cuộc nhằm hạn chế thực trạng nợ đọng BHXH của các DN để bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp chính đáng cho người lao động...

Theo nhận định của một số ngành chức năng, hiện nay trên địa bàn tỉnh, các DN đang có xu hướng phát triển về số lượng, nhưng chưa nâng cao chất lượng hoạt động. Nếu quyết liệt xử phạt các DN trốn nợ đọng BHXH nhiều, trong thời gian dài sẽ tính đến hệ lụy lao động thất nghiệp đông? Vậy đâu mới là giải pháp hữu hiệu thấu tình đạt lý? Rất cần có sự chung tay góp sức, sự nỗ lực của các cấp, các ngành và chủ sử dụng lao động trong các DN.

Ý kiến bạn đọc

Gửi ý kiến của bạn

 
Thông tin thời tiết
Tỉ giá ngoại tệ
Thông tin giá vàng
Chứng khoán