A- A+
Hầu hết lao động tự do, làm việc thời vụ đều không được hưởng những quyền lợi chính đáng. Ảnh: Trần Hằng
(THO) - Vất vả, nhọc nhằn, thường xuyên phải đối mặt với những hiểm nguy rình rập từ nghề. Song, hầu hết số lao động tự do đang làm việc mang tính thời vụ tại các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất tư nhân đều đang phải chấp nhận một thực tế là bị bỏ rơi, nhất là những quyền lợi chính đáng.
Nhọc nhằn mưu sinh

Giữa tiết trời nóng như đổ lửa, 11 giờ trưa, tôi có mặt tại một công trình xây dựng nhà ở trên địa bàn TP Thanh Hóa để “mục sở thị” những người thợ vẫn “om” mình trên giàn giáo chông chênh, không quần áo bảo hộ lao động, không lưới an toàn xung quanh, người thì xây, người thì trát. Lúc này, tôi mới phần nào thấu hiểu nỗi vất vả, nhọc nhằn của những lao động tự do. Quệt vội những giọt mồ hôi chảy dài trên gò má, Vinh (17 tuổi) quê ở huyện Nông Cống đang nhanh tay trộn vữa, trò chuyện: “Học hết THCS, gia đình khó khăn quá nên bố mẹ  cho nghỉ học. Em đi theo mấy chú gần nhà ra đây làm phụ xây cũng được gần năm nay rồi. Nghề này tuy vất vả nhưng còn hơn ở nhà không có việc làm chị ạ!”.

Bước ra từ đống xi măng, gạch nát bụi mù, trong bộ đồ thấm đẫm mồ hôi, chị Huyền - người đã có thâm niên hơn 10 năm trong nghề phụ hồ tiếp lời: “Vì cuộc sống mưu sinh, nên dù khổ cũng phải làm em à. Chị giờ đã ngoài 40 tuổi, lại không có bằng cấp, trình độ nên cơ hội tìm kiếm việc làm chẳng dễ dàng gì. Có muốn đi làm giúp việc hay bán hàng thuê cũng chẳng có mấy người thuê”. Theo chị Huyền, hiện, trong khoảng thời gian làm việc liên tục 9 - 10 tiếng đồng hồ, mỗi ngày chị được chủ công trình trả từ 130 - 150.000 đồng. Tuy nhiên, do tính chất công việc, cộng thêm những ngày nghỉ vì mưa gió, những ngày không có việc, nên trung bình mỗi tháng chị chỉ thu nhập được trên dưới 3 triệu đồng. Thu nhập tuy không nhiều, lại phải lo cho cả gia đình ba bốn miệng ăn, chồng thì bị bệnh hiểm nghèo nên dù mệt chị vẫn phải cố đi làm.

Đồng cảnh những lao động nghèo, bác Đoàn năm nay đã ngoài 50 tuổi nhưng hiện vẫn đang làm công nhân bốc vác hàng hóa cho một nhà phân phối thức ăn gia súc trên địa bàn huyện Đông Sơn bộc bạch: “Để có khoản thu nhập 150.000 đồng/ngày, tôi phải bốc xếp, vận chuyển khoảng 3 - 4 tấn hàng. Nhiều hôm đi làm về, khắp mình đau ê ẩm, chân chẳng buồn bước nhưng vẫn tự động viên mình phải cố. Con cái thì chưa trưởng thành, lương hưu thì không có, không làm thì lấy gì mà ăn”.

Quyền lợi bị xâm hại

Theo tìm hiểu được biết, đa số lao động làm thuê là lao động theo các dự án đầu tư thuộc lĩnh vực xây dựng, làm thuê ở các đơn vị tư nhân theo dịch vụ, phục vụ các nhà hàng, bán hàng, xe ôm, giúp việc... Những đối tượng này chính là nguồn lực bổ sung về lao động rất quan trọng cho hoạt động kinh tế và dân sinh, nhưng vì không có đủ kỹ năng, hiểu biết chính sách pháp luật lao động để thỏa thuận với chủ khi thương lượng về thời gian, giá cả, điều kiện làm việc nên họ thường phải chịu thiệt thòi.

Bác Thắng (huyện Hậu Lộc) làm việc cho một nhà phân phối ga trên địa bàn TP Thanh Hóa bày tỏ: “Ở nơi tôi làm việc chỉ có những người làm quản lý, văn phòng, kế toán mới được ký hợp đồng lao động và được hỗ trợ đóng BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp, còn những công nhân bốc vác như tôi được coi là lao động “ngoài luồng”, làm ngày nào hưởng công ngày đó, ngoài ra không có chế độ gì”. Còn anh Khoa, thợ sơn nhà (Quảng Xương) cho hay: “Làm nghề đã hơn 10 năm nhưng chưa bao giờ tôi được chủ sắm cho thứ gì gọi là bảo hộ lao động hoặc mua bảo hiểm tai nạn”... Thực tế đã có không ít những vụ tai nạn lao động xảy ra mà nguyên nhân chủ yếu là do các đơn vị, người sử dụng lao động không trang bị thiết bị bảo hộ lao động, không tổ chức huấn luyện an toàn lao động, không tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho người lao động, không phân loại lao động làm các công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm để thực hiện chế độ bồi dưỡng hiện vật theo quy định...

Đơn độc, không biết tìm ai để tư vấn khi gặp khó khăn, kèm theo đó là những điều kiện làm việc không bảo đảm như kéo dài thời gian làm việc, không được đảm bảo và dễ dàng bị thải hồi, bị chủ lao động bóc lột sức lao động, làm việc trong môi trường độc hại nhưng không có bảo hộ lao động... chính là những vướng mắc của lao động tự do. Tuy nhiên, đảm bảo cho người lao động làm việc trong điều kiện an toàn nhằm phòng ngừa tai nạn lao động theo quy định của pháp luật, đặc biệt là đối với lao động tự do thì đến nay vẫn còn nhiều hạn chế. Khi sự cố tai nạn lao động xảy ra thì gần như không có cơ quan nào đứng ra chịu trách nhiệm cho những người lao động tự do vì họ không có hợp đồng, không nộp bảo hiểm. Và điều này đã vô tình tiếp tay cho người sử dụng lao động vi phạm các quy định về an toàn vệ sinh lao động cũng như sử dụng các trang thiết bị lao động thiếu an toàn.

Cần những chính sách “mở”

Trước những khó khăn mà lao động tự do đang gặp phải, những năm gần đây, Nhà nước đã thực hiện chính sách BHXH tự nguyện và BHYT giúp người lao động tự do có thu nhập thấp, không ổn định có cơ hội được hưởng lương hưu dựa trên nguyên tắc có đóng, có hưởng. Tuy nhiên, hiện số lao động tự do tham gia đóng bảo hiểm rất ít, nguyên nhân là do số lao động tự do làm việc không có hợp đồng lao động, nên chỉ được tham gia loại hình BHXH tự nguyện, với hình thức tham gia này họ chỉ được hưởng hai chế độ là hưu trí và tử tuất. Mặc dù các chế độ ốm đau, thai sản, tai nạn lao động rất thiết thực đối với lao động phi chính thức, do điều kiện làm việc phần lớn không đảm bảo an toàn vệ sinh lao động, mức độ gặp rủi ro trong công việc cao hơn, nhưng các chế độ này lại không có trong BHXH tự nguyện. Điều này tạo nên sự bất bình đẳng giữa những người lao động khi tham gia BHXH, không khuyến khích được lao động tự do tham gia BHXH tự nguyện. Ngoài chính sách về BHXH thì ngày 1-7-2016, Luật An toàn vệ sinh lao động chính thức có hiệu lực, đây là tiền đề quan trọng cho các nỗ lực tiếp theo khi mở rộng quy định đối với lao động phi chính thức. Theo đó, những người học nghề, thực tập nghề, thử việc để làm việc cho chủ sử dụng lao động, người lao động làm việc không theo hợp đồng lao động, cũng phải được trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng và thiết bị bảo hộ để đảm bảo an toàn. Nhà nước sẽ khuyến khích, hỗ trợ một phần kinh phí người lao động không thuộc khu vực có quan hệ lao động được tham gia vào Quỹ Bảo hiểm tai nạn nghề nghiệp để được bù đắp khi không may bị tai nạn lao động. Chính sách là vậy, tuy nhiên, do thu nhập thấp, công việc bấp bênh, nên các chính sách an sinh xã hội có thể “phủ” được đến nhóm đối tượng này không phải là điều đơn giản. Chính vì vậy, người lao động tự do rất cần có thêm những chính sách “mở” để hỗ trợ họ.

Trên thực tế, hầu hết số lao động tự do vẫn chưa được xã hội công nhận đầy đủ cả về mặt pháp lý lẫn tâm lý và không được bảo vệ bởi các thể chế của thị trường lao động đầy đủ nên họ luôn đối diện với nguy cơ trở thành tầng lớp thấp trong xã hội và việc tiếp cận các chính sách, pháp luật của Nhà nước nói chung và chính sách, pháp luật về an sinh xã hội nói riêng còn xa vời. Để hỗ trợ lao động tự do sớm tiếp cận với các chính sách, thiết nghĩ, Nhà nước cần đơn giản hóa các quy trình, thủ tục tham gia BHYT để người lao động tự do có thể dễ tiếp cận. Bên cạnh đó, cần mở rộng chế độ trong chính sách BHXH tự nguyện để lao động tự do có thể tham gia đóng và hưởng quyền lợi như BHXH bắt buộc (thai sản, ốm đau, tai nạn lao động). Ngoài ra, từ góc độ chính sách về thị trường lao động, cần hướng tới sự cân bằng giữa pháp luật bảo vệ người lao động và bảo vệ việc làm, tạo cơ hội cho họ tiếp cận với các nguồn lực, tín dụng, hỗ trợ vốn và kỹ thuật.

In bài viết

Gửi ý kiến của bạn

Gửi ý kiến của bạn

 
Thông tin thời tiết
Tỉ giá ngoại tệ
Thông tin giá vàng
Chứng khoán


- Cao đẳng Dược Tp HCM


- Tuyển sinh Cao đẳng Y Dược Hà Nội


- Cao đẳng Y Dược Đồng Nai



- Trường Cao đẳng Y Dược Pasteur


- Tuyển sinh Y Dược


- Xét tuyển Cao đẳng Dược Hà Nội


- Trường Cao đẳng Dược Hà Nội


- Cao đẳng Dược Hà Nội


- Xét tuyển Cao đẳng Y Dược Hà Nội


- Tuyển sinh Cao đẳng Y Hà Nội


- Y học cổ truyền Tp HCM


- Y học cổ truyền


- Dược sĩ


- Thuốc Bắc


- Phục hình răng


- Kỳ thi THPT Quốc Gia


- Nhà thuốc GPP


- Giảm báo tự nhiên


- Hôn nhân gia đình


- Thẩm mỹ nữ


- Bác sĩ Thẩm mỹ


- Tăng cân nhanh


- Viện Thẩm Mỹ Hà Nội


- Trường Cao đẳng Y Dược Hà Nội


- Xét tuyển Cao đẳng Y Dược Hà Nội


- điện thoại iphone


- nấm phụ khoa

- rong kinh

- Chung cư Green Pearl