Một số vấn đề đặt ra trong tích tụ, tập trung ruộng đất
(THO) - Tính đến hết năm 2017, toàn tỉnh đã có 24 đơn vị cấp huyện thực hiện tích tụ, tập trung ruộng đất để phát triển sản xuất nông nghiệp, với tổng diện tích đạt 8.548,3 ha.
Tích tụ ruộng đất, phát triển sản xuất quy mô lớn đã trở thành một đòi hỏi cấp bách và tất yếu trong việc thực hiện tái cơ cấu nông nghiệp hiện nay để xây dựng một nền sản xuất nông nghiệp hiện đại. Đây cũng là vấn đề được các cấp, các ngành từ Trung ương đến địa phương quan tâm hàng đầu trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo phát triển nông nghiệp.

Việc thực hiện tích tụ trên địa bàn tỉnh thời gian qua được thực hiện  qua 3 hình thức, gồm: Chuyển nhượng quyền sử dụng đất, thuê đất và góp đất để thực hiện liên kết sản xuất. Thực tế sau khi tích tụ, hình thành vùng sản xuất nông nghiệp có quy mô lớn đã giảm chi phí lao động, giống, phân bón..., tạo điều kiện thuận lợi cho việc ứng dụng các tiến bộ khoa học,  kỹ thuật. Cùng với đó, việc tích tụ đã giúp ngành nông nghiệp tỉnh nhà hình thành được nhiều mô hình tích tụ, tập trung ruộng đất  đầu tư phát triển sản xuất mang lại hiệu quả kinh tế cao, như: Công ty CP Mía đường Lam Sơn thuê đất tại các huyện Thiệu Hóa, Thọ Xuân, Triệu Sơn để sản xuất mía và lúa hữu cơ, với tổng diện tích 280 ha; Công ty CP Giống cây trồng Thanh Hóa thuê đất và liên kết sản xuất lúa, ngô giống tại các huyện: Yên Định, Đông Sơn, Nông Cống, với tổng diện tích khoảng 600 ha mỗi vụ... Tính đến hết năm 2017, toàn tỉnh đã có 24 đơn vị cấp huyện thực hiện tích tụ, tập trung ruộng đất để phát triển sản xuất nông nghiệp, với tổng diện tích đạt 8.548,3 ha; trong đó, lĩnh vực trồng trọt là 2.348 ha, chăn nuôi 4.551,9 ha và thủy sản là 1.648,4 ha.

Tuy công tác tích tụ, tập trung đất đai của tỉnh đã đạt được những kết quả bước đầu, song vẫn còn hạn chế, tình trạng manh mún vẫn còn phổ biến trong sản xuất nông nghiệp. Sở dĩ, việc tích tụ, tập trung đất đai trên địa bàn tỉnh còn hạn chế là bởi quá trình thực hiện tích tụ, tập trung ruộng đất còn gặp nhiều khó khăn, bất cập, như: Quy định về mức hạn điền và thời gian sử dụng đất sản xuất nông nghiệp hiện nay chưa tạo điều kiện để thu hút các nhà đầu tư; thủ tục thuê, chuyển nhượng đất sản xuất nông nghiệp còn nhiều thủ tục gây phiền hà, việc cấp quyền sử dụng đất nông nghiệp vẫn còn một số địa phương chưa thực hiện xong, gây khó khăn trong việc thực hiện các thủ tục cho thuê, chuyển nhượng, góp đất. Hơn nữa, do năng lực tiếp cận thị trường, tiếp cận công nghệ của nông dân hạn chế, chuyển dịch lao động  tuy có diễn ra song vẫn chưa đồng bộ, ổn định lâu dài, chưa bảo đảm nhu cầu cuộc sống, nên bà con nông dân còn tâm lý giữ đất, dự phòng đất đai để tái sản xuất khi gặp bất ổn, trong khi đó đất sản xuất nông nghiệp vẫn đang được xem là tài sản lớn của nông dân, nên việc tổ chức tích tụ đất đai, phát triển sản xuất quy mô lớn gặp khó khăn.

Bên cạnh khó khăn về tính pháp lý, thủ tục chuyển nhượng thì thực trạng sản xuất nông nghiệp còn manh mún, phát triển thiếu bền vững, quy mô sản xuất phổ biến hiện nay vẫn là nông hộ, nên việc thực hiện tích tụ gặp nhiều khó khăn, thời gian kéo dài. Ngoài ra, cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất nông nghiệp hiện nay chưa được đầu tư đồng bộ, nhiều công trình đã xuống cấp, nên khi đưa vào sản xuất quy mô lớn còn gặp nhiều khó khăn. Hơn nữa, đầu tư sản xuất nông nghiệp lợi nhuận thấp, lại chịu rủi ro lớn do điều kiện thời tiết, trong khi đó một số cơ chế chính sách khuyến khích đưa ra tiêu chí cao mà mức hỗ trợ lại thấp, nên việc thu hút các doanh nghiệp đầu tư sản xuất nông nghiệp quy mô lớn còn gặp khó khăn.

Để công tác tích tụ, tập trung đất đai của tỉnh đạt kết quả, hiện Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đang triển khai dự thảo đề án tích tụ, tập trung đất đai phục vụ phát triển nông nghiệp quy mô lớn tỉnh Thanh Hóa, giai đoạn 2017-2020, định hướng đến 2025. Đây là cơ sở và là động lực để các địa phương trong tỉnh đẩy mạnh thực hiện công tác tích tụ, tập trung ruộng đất để sản xuất quy mô lớn theo quy hoạch.