Hiệu quả bước đầu thí điểm sáp nhập thôn ở Yên Định
(THO) - Khi chưa thực hiện sáp nhập thôn, toàn huyện Yên Định có 246 thôn, khu phố; trong đó có 78 thôn, khu phố có quy mô số hộ gia đình hơn 200 hộ; 144 thôn, khu phố có quy mô số hộ từ 100 đến 200 hộ; 24 thôn, khu phố có quy mô số hộ dưới 100 hộ.
Số liệu trên cho thấy, các xã, thị trấn có cùng điều kiện địa lý, số dân tương đối như nhau, song quy mô thôn, khu phố có sự chênh lệch khá lớn cả về số thôn và số dân của từng thôn. Việc quy hoạch thôn, khu phố trên địa bàn huyện chưa hợp lý, đồng bộ, khu dân cư không tập trung, thiếu quy hoạch, dẫn đến khó khăn trong phát triển kinh tế - xã hội. Hơn nữa, quy mô thôn, khu phố nhỏ, khiến bộ máy cán bộ cồng kềnh, hiệu quả hoạt động thấp, không đáp ứng được nhu cầu phát triển theo hướng xây dựng nông thôn mới (XDNTM).

Để thực hiện có hiệu quả tổ chức và hoạt động của thôn, khu phố trên địa bàn huyện; đồng thời tinh gọn bộ máy, kiện toàn hệ thống tổ chức đảng, chính quyền và các đoàn thể ở khu dân cư, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của chính quyền cấp xã  sớm hoàn thành chương trình XDNTM, thực hiện Thông tư 04/2012/TT-BNV, ngày 31-8-2012 của Bộ Nội vụ, từ năm 2013, huyện Yên Định đã xây dựng kế hoạch sáp nhập thôn, thành lập thôn mới, ghép cụm dân cư trên địa bàn huyện.

Trước hết, huyện thực hiện kế hoạch sáp nhập thôn tại 2 xã Định Tiến và Định Hải. Việc sáp nhập của 2 đơn vị được thực hiện dựa trên nguyên tắc bảo đảm quy mô số hộ gia đình theo quy định hiện hành của Nhà nước, phù hợp với điều kiện cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội thiết yếu, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương để phục vụ hoạt động cộng đồng và ổn định cuộc sống của người dân. Đồng thời, việc sáp nhập thôn, ghép cụm dân cư giáp nhau thuộc một làng, tôn trọng phong tục, tập quán và nguyện vọng chính đáng của nhân dân. Đối với thôn phải bảo đảm diện tích đất ở và sản xuất bình quân của mỗi hộ dân ít nhất bằng mức bình quân chung của xã. Có thể nói, do việc sáp nhập thôn tại 2 xã Định Tiến và Định Hải tuân thủ theo nguyên tắc sáp nhập, nên sau 4 năm triển khai, việc sáp nhập của 2 xã đã thực hiện thành công và đem lại hiệu quả thiết thực.

Trước năm 2013, xã Định Tiến có 16 thôn, 1.829 hộ, với 7.809 nhân khẩu. Tính ra, trung bình mỗi thôn của xã chỉ có 114 hộ dân, chưa bảo đảm tiêu chí số hộ theo quy định tại Thông tư 04 của Bộ Nội vụ hướng dẫn về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố (theo quy định, thôn ở vùng đồng bằng phải có từ 200 hộ trở lên). Việc chia tách số lượng thôn nhiều khiến công tác lãnh, chỉ đạo thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước cũng như chỉ đạo phát triển sản xuất của địa phương mất thời gian, tính thống nhất và hiệu quả không cao; người dân sinh hoạt chồng chéo giữa hoạt động riêng từng thôn và hoạt động chung của cộng đồng văn hóa làng. Bên cạnh đó, còn kéo theo bộ máy cán bộ không chuyên trách ở thôn nhiều, việc quản lý thiếu đồng bộ, kém hiệu quả. Trước thực trạng đó, ngày 10-5-2013, UBND xã đã tiến hành sáp nhập 16 thôn nhỏ thành 6 thôn lớn, với tổng số hộ trung bình mỗi thôn là 300 hộ.  Ông Khương Văn Tĩnh, Phó Chủ tịch UBND xã Định Tiến, cho biết: Nếu trước đây, để triển khai các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, các chương trình phát triển sản xuất của địa phương phải mất 3 ngày triển khai tại 16 thôn, thì sau khi sáp nhập lại thành 6 thôn chỉ mất có 1 ngày. Trong quá trình XDNTM, yêu cầu mỗi thôn phải xây dựng 16 nhà văn hóa, nếu để cả 16 thôn thì đồng nghĩa với việc phải xây dựng 16 nhà văn hóa, số tiền huy động lớn. Bên cạnh đó, việc sáp nhập còn phát huy tối đa sự đoàn kết, tính cộng đồng trong dân cư.

Xã Định Hải có 9 thôn, 1.545 hộ, với 5.872 nhân khẩu nhưng lại phân tán rải rác, không theo cụm dân cư tập trung, nên việc quản lý nhân khẩu cũng như sinh hoạt khá khó khăn, nhất là việc huy động nhân dân đóng góp để xây dựng các công trình phúc lợi, đường giao thông nông thôn, kênh mương nội đồng, nhà văn hóa. Bởi vậy, để tiến hành lộ trình XDNTM diễn ra thuận lợi, giảm bớt số lượng cơ sở vật chất hạ tầng phục vụ nhu cầu sinh hoạt cộng đồng, ngày 5-5-2014, xã bắt đầu triển khai thực hiện sáp nhập các thôn nhỏ lại với nhau thành thôn lớn. Sau 4 tháng triển khai, đến tháng 9-2014, việc sáp nhập thôn đã hoàn thành,  từ 9 thôn sáp lại thành 5 thôn, bình quân mỗi thôn hơn 300 hộ. Nói về hiệu quả của việc sáp nhập thôn trên địa bàn xã, ông Lê Đăng Khoa, Phó Chủ tịch UBND xã Định Hải, cho biết: Việc sáp nhập thôn giúp đời sống cộng đồng hòa hợp, phát huy tối đa các hoạt động văn hóa cộng đồng; việc sáp nhập thôn giúp giảm bớt số lượng các công trình công cộng trong XDNTM, nên công tác huy động đóng góp của nhân dân tạo được sự đồng thuận lớn. Không những thế, còn phát huy tối đa hiệu quả hoạt động của các công trình sinh hoạt cộng đồng tại các thôn. Ngoài ra, việc sáp nhập thôn còn giúp tinh giản 40% bộ máy cán bộ thôn, giúp công tác điều hành, triển khai sản xuất tại địa phương cũng được thực hiện nhanh hơn.

Trao đổi với chúng tôi về hiệu quả sáp nhập thôn trên địa bàn huyện, bà Lê Thị Thúy, Trưởng Phòng Nội vụ UBND huyện Yên Định, cho biết: Việc sáp nhập thành công các thôn tại 2 xã Định Tiến và Định Hải không những tinh gọn bộ máy, giảm chi phí ngân sách, mà còn giảm thiểu việc đầu tư cơ sở hạ tầng, góp phần tích cực vào Chương trình Mục tiêu quốc gia XDNTM.

Từ những hiệu quả đem lại của công tác sáp nhập thôn, huyện Yên Định đang tiếp tục xây dựng kế hoạch sáp nhập thôn, khu phố tại các xã: Yên Trung, Định Bình, Định Thành, Yên Ninh, Yên Tâm, Yên Lạc, Yên Thọ và Định Công.