A- A+
(THO) - Nhà nghiên cứu văn hóa Cao Sơn Hải sinh ra và lớn lên tại xã Cẩm Tú (Cẩm Thủy). Ngay từ thuở ấu thơ, ông đã say mê những điệu xường, tục ngữ, thành ngữ của đồng bào Mường.
Theo năm tháng  tình yêu văn học, văn hóa dân gian cứ lớn dần trong trái tim ông.  Năm 1964, sau khi tốt nghiệp Khoa Văn - Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, ông trở về địa phương tham gia nghiên cứu văn hóa dân tộc. Tới năm 1968, ông được trực tiếp tham gia giảng dạy Văn học dân gian các dân tộc tại Trường Đại học Sư phạm Vinh.  5 năm gắn bó với giảng đường đại học, ông đã thổi niềm đam mê và tình yêu văn hóa, văn học dân gian của đồng bào các dân tộc Việt Nam, nhất là của người Mường tới các em sinh viên. Thời điểm đó, miền Bắc nước ta vừa chiến đấu chống chiến tranh phá hoại của Mỹ và làm nghĩa vụ hậu phương lớn còn miền Nam đang ở trong thời điểm ác liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ xâm lược. Vì lẽ đó, trong trái tim của nhà giáo trẻ Cao Sơn Hải cũng như biết bao người công tác trong ngành giáo dục nước nhà vẫn đau đáu một điều như lời dạy của Bác là “dù khó khăn đến đâu cũng phải thi đua dạy tốt, học tốt”. Và, chính tình yêu nghề, hết lòng vì học sinh thân yêu, nhà giáo Cao Sơn Hải đã mang đến cho các bạn sinh viên những cách tiếp cận mới nhưng chân thực, gần gũi về văn học, văn hóa dân gian Việt Nam.

Tới năm 1974,  nhà giáo Cao Sơn Hải  về làm Phó trưởng Ty Giáo dục Thanh Hóa (nay là Sở Giáo dục và Đào tạo Thanh Hóa) rồi Chánh Văn phòng Tỉnh ủy Thanh Hóa. Dù ở cương vị nào, ông luôn nêu cao tinh thần trách nhiệm, giữ vững phẩm chất đạo đức của một đảng viên và thực hiện tốt lời dạy của Bác Hồ “việc gì có lợi cho dân, ta phải hết sức làm. Việc gì hại cho dân, ta phải hết sức tránh”. Vì lẽ đó, ông đã có nhiều đóng góp đối với công tác giáo dục - văn hóa tuyên truyền của xứ Thanh. Ông cũng đã đi đến nhiều vùng miền trong tỉnh, nhất là những nơi đồng bào Mường sinh sống sưu tầm, khảo cứu văn hóa, văn nghệ dân gian của người Mường. Sau mấy chục năm dành thời gian, tâm huyết cho nghệ thuật văn hóa, văn học dân gian của dân tộc, ông đã cho ra đời gần 20 tác phẩm thơ, văn và  nghiên cứu về văn học, văn hóa Mường.

Những tác phẩm mà nhà nghiên cứu văn hóa Cao Sơn Hải sáng tác, sưu tầm, nghiên cứu đều thấm đẫm tình yêu quê hương, đất nước, con người. Đọc những tác phẩm của ông, ta bắt gặp hình ảnh cảnh vật, con người gần gũi, thân thuộc. Đó là tình yêu gắn liền với chuyện tình về Nàng Ờm trong dân gian. Thêm vào đó, trong những tác phẩm của Cao Sơn Hải còn gắn liền với  những cảnh vật, địa danh của người Mường xứ Thanh như: Làng Chiềng, chòm Măng, mường Bứa, quế Châu Thường, hang Con Moong, suối cá thần... Đó là hình ảnh người phụ nữ vùng cao “lụi cụi” với nương rẫy, những cô gái Mường “biết dệt tình thương vào vuông thổ cẩm”, những chàng trai Mường “biết vỡ ruộng làm nương”... Bên cạnh đó, ông còn có nhiều trải nghiệm, cảm nhận về các địa danh của xứ Thanh cũng như những nơi mà ông đã đi qua như: Điện Biên,  Hà  Nội, Vạn Lý Trường Thành (Trung Quốc),v.v... Ngoài ra, tác giả Cao Sơn Hải còn giới thiệu nhiều tục ngữ, thành ngữ, truyện thơ của người Mường; đưa ra những bình luận sâu sắc, gần gũi về xuất xứ, những giá trị đặc sắc của một số tác phẩm truyện dân gian Mường. Để rồi, mỗi lần đọc xong một tác phẩm của ông, chúng ta lại có những hiểu biết, cảm nhận sâu hơn về văn hóa, văn học dân gian nói chung và văn hóa, văn học dân gian của người Mường nói riêng. Người đọc bắt gặp những thành ngữ, tục ngữ gần gũi, gắn bó với đời sống sinh hoạt hằng ngày của người Mường, những triết lý giàu giá trị nhân văn và nhân đạo sâu sắc. Và rồi, như một người trồng cây đợi đến ngày hái quả, ông đã đạt được những phần thưởng cao quý. Tác phẩm “Những bài ca đám cưới”, “Lễ pồn poong - chiêu thuyết những mối tình oan trái” đều đạt giải Nhì của Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam. Tác phẩm “Nàng Ờm – Chàng Bông Hương” đạt giải Ba Hội Văn học nghệ thuật các dân tộc thiểu số Việt Nam...

Năm nay đã bước sang tuổi 80, thế nhưng nhà nghiên cứu văn hóa Cao Sơn Hải vẫn rất khỏe mạnh và minh mẫn. Và đặc biệt, trong trái tim và khối óc của nhà nghiên cứu này luôn đong đầy tình yêu văn hóa, văn học dân gian, sự kính trọng đối với Bác Hồ kính yêu. Trong câu chuyện với chúng tôi, ông cho biết, sinh thời, Bác Hồ có nói về nghệ thuật của ông cha ta là: “Hay lắm! nghệ thuật của cha ông ta để lại hay lắm. Phải giữ cho được, nhưng chớ gieo vừng ra ngô”. Vì lẽ đó, ngày lại ngày, ông vẫn cần mẫn bên trang giấy, ghi chép, sưu tầm, khảo cứu và viết những tác phẩm về văn hóa, văn học của người Mường. Và, một tin vui đối với bạn đọc xứ Thanh chính là, tác giả Cao Sơn Hải vừa mới cho ra đời cuốn sách “Luật tục Mường”. Hiện tại, ông đã sưu tầm, nghiên cứu và sẽ cho ra mắt cuốn sách dày khoảng trên 400 trang về: Giải mã các chương của Sử thi “Đẻ đất đẻ nước”.

Giữa thời buổi nhiều người ít tìm hiểu và quan tâm nghiên cứu về văn hóa dân gian, nhiều bạn trẻ Mường còn thờ ơ với văn hóa của mình thì những việc làm của nhà nghiên cứu văn hóa Cao Sơn Hải thật đáng quý, đáng trân trọng biết nhường nào. Điều này cho thấy cái “tâm” và trách nhiệm đối với văn hóa, văn học dân tộc.

In bài viết

Gửi ý kiến của bạn

Gửi ý kiến của bạn

 
Liên kết hữu ích
Thông tin thời tiết
Tỉ giá ngoại tệ
Thông tin giá vàng
Chứng khoán